Tag: Itır Kaşıkçı

Prof. Dr. Onur Güntürkün Leibniz Ödülü aldı

Biyoloji temelli Psikoloji alanının öncülerinden ve en önemli temsilcilerinden biri olan Prof. Dr. Onur Güntürkün’ü çoğumuz zaten tanıyoruz, henüz bilmeyenler için de fırsat bu fırsat diyelim. İki yıl önce Ermenistan’da katıldığım bir konferansta tanışma fırsatı da bulduğum Güntürkün; sade ve esprili üslubu ve örneklemeli anlatımıyla konferansa katılan herkesin klasik tanımla hem eğlenmesini hem öğrenmesini sağlamıştı.

Güntürkün, güvercin beyni ile insan beyni arasındaki işlevsel farklılıkların güvercin beynindeki sınırlı tabakalaşma sebebiyle güvercinler aleyhine fazlaca abartıldığını sunumuna getirdiği pasta dilimleri ile oldukça etkileyici bir biçimde anlatmıştı. Krema ve kek bölümleri ayrı ayrı seçilen dilimi basit bir insan beyni modeli olarak sunmuş, ardından aynı dilimi çatalıyla ezerek tabakalaşmayı (laminarizasyon) ciddi biçimde ortadan kaldırmış,  görece homojen bir  beyin modeline ulaşmış ve farklı beyinlerin benzer işlevler göstermek için aynı tabakalaşma oranına sahip olması gerekmediğini, güvercin beynindeki işlevsel organizasyonun pasta diliminin çatallanma sonrası haline daha çok benzediğini anlatmıştı. Boşuna etkili anlatım demiyorum, bakın dün gibi hatırlıyorum!

Prof. Dr. Güntürkün hakkında bugün yazmak istememin sebebine dönersek, Alman Araştırma Fonu (DFG) 6 Aralık 2012 tarihinde kendisinin 2013 yılı Leibniz ödülü sahiplerinden biri olduğunu açıkladı. Türkiye’de bu konu hakkında yayınlanmış haberleri yetersiz bulduğum için “Ulusal Bernstein Kompütasyönel Sinirbilim Ağı”  (National Bernstein Network Computational Neuroscience) internet sitesinde ödül hakkında yazılmış yazıyı dilim döndüğünce çevirerek aktarmak istiyorum. (Yeri gelmişken Funda Tan’a hem ödül hem de ödül hakkındaki yetersiz habercilik konusunda uyandırdığı farkındalık için teşekkür ediyorum.)

“Prof. Dr. Onur Güntürkün’ün çalışmalarının temel hedefi algı, düşünme ve eyleme geçme süreçlerine beynin nasıl aracılık ettiğini araştırmaktır. Geniş bir yelpaze oluşturan araştırma konuları arasında motor öğrenme, kaygı ve karar verme süreçleri, risk alma davranışı ve öpüşme gibi farklı konu başlıkları bulunuyor.  Psikoloji, biyoloji ve nöroanatomi alanlarının bir kombinasyonu olan sorularını  karşılaştırmalı davranışsal sinirbilim yöntemleriyle cevaplıyor. Örneğin, gelişmiş bir beyin korteksine sahip olmamalarına rağmen kuşların da primatlar gibi aynada kendilerini tanıyabildiklerini böylece benlik kavramı (self-concept) benzeri bir farkındalık geliştirdiklerini saksağanlar ile yaptığı çalışmalarıyla göstermiştir. Bulgularından yola çıkarak kuşların ve primatların önbeyinlerinin evrimsel süreçteki farklı yapılanmalarına rağmen, nörobiyolojik düzenlerinin ve davranışsal kapasitelerinin aynı noktaya yöneldiğini göstermiştir. Güvercin beyninin işlevsel asimetrisinin (insana benzer şekilde) araştırılmasını da içeren çalışmaları bir çok etkileyici yöntemsel yenilikler içermektedir.”

Prof. Dr. Onur Güntürkün’ün 2003 yılında Nature dergisinde yayınlanan “İnsan davranışı: baş-çevirme asimetrisinin yetişkindeki izi” (Human behaviour: Adult persistence of head-turning asymmetry) başlıklı, öpüşme sırasındaki baş-çevirme yönü tercihini evrimsel açıdan ele alan makalesine buradan ulaşabilirsiniz; etkileyici yöntemsel yeniliklerinden birine şahit olacaksınız.

http://norobilim.com/wp-content/plugins/sociofluid/images/google_48.png http://norobilim.com/wp-content/plugins/sociofluid/images/facebook_48.png http://norobilim.com/wp-content/plugins/sociofluid/images/twitter_48.png

Fusiform Yüz Alanının Uyarımı Yüz Algısını Bozuyor

Fusiform girusun (FG) insanda yüz tanıma ile ilgili olduğu bugüne dek birçok çalışmada defalarca gösterildi. fMRI ile yapılan çalışmalar yüz tanıma denemeleri sırasında FG’de, yüz olmayan objeler ile karşılaştırıldığında yüksek aktivasyon olduğunu gösterdi; FG bölgesinde lezyon olan hastaların yüz tanıma problemleri yasadığı da biliniyor. Parvizi ve arkadaşlarının birden fazla tekniği entegre ederek yaptıkları çalışma ise alanın yüz tanımayla ilgili olduğu bilgisinin ötesine geçerek; elektriksel uyarımının yüz tanımayı bozduğunu gösteriyor ve bu alan ile yüz tanıma yetisinin nedensel ilişkisini ortaya koyuyor.

Elektrokortikogram (EcoG), yüksek çözünürlüklü fonksiyonel MR (fMRI) ve elektriksel beyin uyarımı (EBS) yöntemlerini bir arada kullanan araştırmacılar, sağ inferior temporal lobunda subdural elektrotlar bulunan bir hastanın FG bölgesini uyararak hem davranışsal cevaplarını hem de ECoG datasını değerlendirmişler.

EBS, FG bölgesinin yüz tanıma ile nedensel ilişkisini ortaya çıkarmak için bulunmaz nimet olmasına rağmen, bu alanın beynin görece iç kısmında yer alması sebebiyle çalışılması oldukça güç. Bu zamana kadar FG’ye EBS uygulanarak yapılmış üç çalışma bulunuyor ve çalışmalar görece farklı sonuçlar rapor ediyor. Literatürde yer alan az sayıda yayın arasındaki bu sonuç farklılıklarının FG’nin farklı bölgelerinin uyarılmış olması ile ilgili olabileceğini düşünen Parvizi ve arkadaşları, bu sebeple uyarımdan önce uyarılacak bölgenin  yapısal ve fonksiyonel olarak kestrimi için yüksek çözünürlüklü fMRI ile görüntü almışlar.

Uyarımlar katılımcının yüz algısını bozarken kontrol koşulu olarak kullanılan diğer objelerin algısında bir değişiklik görülmemiş. FG’nin uyarıldığı sürede çalışmayı gerçekleştiren Dr. Parvizi’nin yüzünün metamorfoza uğradığını söyleyen katılımcı, kıyafetleri ya da cilt rengi gibi bileşenlerin değişmediğini ifade ediyor. Ayni şekilde, fusiform alana yapılan sham denemeler ile fusiform alan dışına yapılan elektriksel uyarımlar da herhangi bir algı bozukluğuna sebep olmamış.

Katılımcının EBS uyarımı gerçekleşirken çekilmiş videosunu makalenin içinde bulabilirsiniz (http://www.jneurosci.org/content/32/43/14915.long). Geçtiğimiz ay yayımlanmış olan çalışma yayımlandığı dergide Kasım ayının en çok okunan makalesi olmuş (http://www.jneurosci.org/reports/most-read).

 

Parvizi J, Jacques C, Foster BL, Withoft N, Rangarajan V, Weiner KS, Grill-Spector K Electrical stimulation of human fusiform face-selective regions distorts face perception.  J Neurosci. 2012 Oct 24;32(43):14915-20

 

http://norobilim.com/wp-content/plugins/sociofluid/images/google_48.png http://norobilim.com/wp-content/plugins/sociofluid/images/facebook_48.png http://norobilim.com/wp-content/plugins/sociofluid/images/twitter_48.png
 

Please log in to vote

You need to log in to vote. If you already had an account, you may log in here

Alternatively, if you do not have an account yet you can create one here.