Category: Nöro-Dünya

Ailenin Gelir Durumu Çocukların Beyin Gelişimini Etkileyebiliyor

Sosyal yaşantıyı belirleyen önemli bir unsur şüphesiz ki gelir durumudur. Ekonomik durum sadece sosyal hayatı etkilemekle kalmayıp gelişimsel süreçlerden eğitime kadar birçok farklı alanda kendini gösterir. Gelir durumlarındaki eşitsizlik toplumda çeşitli sonuçlar doğurur. Yapılan çalışmalar ailelerin gelir seviyeleri ve eğitim durumlarının gelişme çağındaki çocukların beyin büyüklükleri üzerinde doğrudan bir etkiye sahip olduğunu gösteriyor.

Araştırmacılar farklı gelir düzeylerine sahip ailelerin çocuklarında beyin gelişimindeki farkları gözlemlemek amacıyla çeşitli bilişsel işlev testleri uyguladılar. Çalışmada IQ ölçümü, okuma ve dil becerileri testleri, idari işlev testleri (örneğin dikkat ve odaklanma) gibi yöntemler kullanıldı. Yüksek gelirli ailelerin çocuklarının bu testlerde daha başarılı olduğu ve bazı önemli beyin bölgelerinin daha büyük olduğu tespit edildi.

Columbia Üniversitesi’nde yapılan araştırmada yaşları 3 ile 20 arasında değişen 1099 bireyin MRI taraması yapıldı. Bu taramalarda beynimizin okuma ve dil becerilerinden sorumlu bölgesi olan serebral korteksin yüzey alanı ölçüldü. Nature Neuroscience dergisinde yayınlanan bu çalışmada amaç serebral korteks yüzeyi ile ailelerin sosyoekonomik durumları arasındaki ilişkiyi ölçmekti. Öncelikle ailelerin eğitim durumu ile bu beyin bölgesi arasındaki ilişki araştırıldı. Çalışmanın sonucunda ebeveynleri lise mezunu olan çocukların serebral korteksi, ebeveynleri üniversite mezunu olan çocuklarınkinden %3 oranında daha küçük olduğu görüldü. Daha sonra ailelerin gelir durumu ile olan bağlantı araştırıldı ve yılda 25,000 dolardan az kazanan ailelerinin çocuklarının serebral kortekslerinin yılda 150,000 dolardan fazla kazanan ailenin çocuklarınkinden %6 oranında küçük olduğu tespit edildi.

Gelir durumu beyin gelişimine olan etkisini birçok şekilde göstermektedir. Örneğin yaşanılan çevre, yeterli ve sağlıklı beslenme ve sağlık hizmetlerine erişim imkanları bireyin sağlığı dolayısıyla da beyin gelişimi üzerinde etkili olmaktadır. Ailelerin gelir ve eğitim durumları dışında genetik ve çevresel etkenler de beyin gelişimi üzerinde etkili olmaktadır. Bu unsurlar araştırıldıkça beyin sağlığı üzerindeki etkileri kavranacak ve daha sağlıklı gelişim süreçleri için yapılması gerekenler anlaşılacaktır.

Yazı: İrem Havle / Kaynak: sciencemag.org
http://norobilim.com/wp-content/plugins/sociofluid/images/google_48.png http://norobilim.com/wp-content/plugins/sociofluid/images/facebook_48.png http://norobilim.com/wp-content/plugins/sociofluid/images/twitter_48.png

Anksiyeteyle İlişkili Yeni Bir Bölge

beyin_anksiyete

Ulusal Mental Sağlık Enstitüsü’nün verilerine göre Amerika Birleşik Devletleri’nde toplumun %18’inin anksiyete bozukluklarından mustarip olduğu düşünülüyor. Dünyada da bu oranın paralellik gösterdiği öngörülüyor.

Anksiyete ile ilgili daha önce yürütülen çalışmaların büyük kısmının beynin korkuyla ilişkili bölgesi olarak bilinen amigdala üzerine yoğunlaştığını biliyoruz. Kaliforniya Teknoloji Enstitüsü’nden bir grup araştırıcı amigdala dışında bir merkeze yönelme amacıyla, anksiyeteyle ilişkili olabileceğini düşündükleri lateral septum üzerine bir dizi araştırma yürüttüler. Fare modellerinde yapılan bu çalışmalarda lateral septumun direkt anksiyete ile ilişkili olabilecek beyin bölgeleriyle iletişim halinde olduğu gözlendi.

Araştırmada optogenetik teknikler kullanılarak lateral septumdaki bir dizi nöron yapay olarak uyarıldı. Aktivasyon sırasında, farelerin uyarıma bağlı olarak daha yüksek anksiyete gösterdikleri gözlemlendi. Bunun yanında söz konusu uyarımın en az yarım saat daha devam eden bir anksiyete artışına neden olduğu fark edildi. Bu gözlem sadece nöral uyarımın neden olduğu bir anksiyetenin söz konusu olmadığı, bu etkilenimin süregelen bir anksiyete dönemi doğurduğunu gösterdi.

Araştırma ekibi, söz konusu prosesin çift inhibitör mekanizmayı kapsadığını öne sürdü: iki negatif bir pozitif eder.

Lateral septumdaki nöronlara daha yakından baktıklarında bunların beyinde bağlantılar yaptıklarını ve hipotalamusa yakın alanlardaki nöronları inhibe ettiklerini gördüler. Bu noktada, söz konusu hipotalamik nöronların inhibitör nöronlar olduğunu söylemeliyiz. Yine bu hipotalamik hücreler paraventriküler nükleus ile bağlantı yapmaktalar. Paraventriküler nükleusun ise stres yanıtı olarak salgılanan ve anksiyete ile bağlantısı olduğu bilinen kortizol gibi hormonların salınımında etkin olduğu bilinmekte.

Bu çift-inhibitör yolak, lateral septumdaki inhibitör nöronların aktivasyonunun artan stres ve anksiyete ile ilişkisini açıklar nitelikte. Bu hipotezin doğruluğu durumunda lateral septum hücrelerinin aktivasyonunun dolaylı yoldan stres hormonlarında artışa neden olacağını öngören grup yaptığı deneyler sonucunda gerek bu aktivasyonun beklenen stres cevabını sağladığını gerekse lateral septumun hipotalamusa projeksiyonunda sağlanan azalmanın kortizol düzeyinde düşme ile seyrettiğini ortaya koydular.

Her iki sonuç da tezin doğruluğunu kanıtlar nitelikte görüldü. Bu araştırma ile, anksiyete üzerinde, amigdala etkisinin yanında farklı bölgelerin de önemli rolü olabileceği tekrar gündeme gelmiş oldu.

http://norobilim.com/wp-content/plugins/sociofluid/images/google_48.png http://norobilim.com/wp-content/plugins/sociofluid/images/facebook_48.png http://norobilim.com/wp-content/plugins/sociofluid/images/twitter_48.png

Fusiform Yüz Alanının Uyarımı Yüz Algısını Bozuyor

Fusiform girusun (FG) insanda yüz tanıma ile ilgili olduğu bugüne dek birçok çalışmada defalarca gösterildi. fMRI ile yapılan çalışmalar yüz tanıma denemeleri sırasında FG’de, yüz olmayan objeler ile karşılaştırıldığında yüksek aktivasyon olduğunu gösterdi; FG bölgesinde lezyon olan hastaların yüz tanıma problemleri yasadığı da biliniyor. Parvizi ve arkadaşlarının birden fazla tekniği entegre ederek yaptıkları çalışma ise alanın yüz tanımayla ilgili olduğu bilgisinin ötesine geçerek; elektriksel uyarımının yüz tanımayı bozduğunu gösteriyor ve bu alan ile yüz tanıma yetisinin nedensel ilişkisini ortaya koyuyor.

Elektrokortikogram (EcoG), yüksek çözünürlüklü fonksiyonel MR (fMRI) ve elektriksel beyin uyarımı (EBS) yöntemlerini bir arada kullanan araştırmacılar, sağ inferior temporal lobunda subdural elektrotlar bulunan bir hastanın FG bölgesini uyararak hem davranışsal cevaplarını hem de ECoG datasını değerlendirmişler.

EBS, FG bölgesinin yüz tanıma ile nedensel ilişkisini ortaya çıkarmak için bulunmaz nimet olmasına rağmen, bu alanın beynin görece iç kısmında yer alması sebebiyle çalışılması oldukça güç. Bu zamana kadar FG’ye EBS uygulanarak yapılmış üç çalışma bulunuyor ve çalışmalar görece farklı sonuçlar rapor ediyor. Literatürde yer alan az sayıda yayın arasındaki bu sonuç farklılıklarının FG’nin farklı bölgelerinin uyarılmış olması ile ilgili olabileceğini düşünen Parvizi ve arkadaşları, bu sebeple uyarımdan önce uyarılacak bölgenin  yapısal ve fonksiyonel olarak kestrimi için yüksek çözünürlüklü fMRI ile görüntü almışlar.

Uyarımlar katılımcının yüz algısını bozarken kontrol koşulu olarak kullanılan diğer objelerin algısında bir değişiklik görülmemiş. FG’nin uyarıldığı sürede çalışmayı gerçekleştiren Dr. Parvizi’nin yüzünün metamorfoza uğradığını söyleyen katılımcı, kıyafetleri ya da cilt rengi gibi bileşenlerin değişmediğini ifade ediyor. Ayni şekilde, fusiform alana yapılan sham denemeler ile fusiform alan dışına yapılan elektriksel uyarımlar da herhangi bir algı bozukluğuna sebep olmamış.

Katılımcının EBS uyarımı gerçekleşirken çekilmiş videosunu makalenin içinde bulabilirsiniz (http://www.jneurosci.org/content/32/43/14915.long). Geçtiğimiz ay yayımlanmış olan çalışma yayımlandığı dergide Kasım ayının en çok okunan makalesi olmuş (http://www.jneurosci.org/reports/most-read).

 

Parvizi J, Jacques C, Foster BL, Withoft N, Rangarajan V, Weiner KS, Grill-Spector K Electrical stimulation of human fusiform face-selective regions distorts face perception.  J Neurosci. 2012 Oct 24;32(43):14915-20

 

http://norobilim.com/wp-content/plugins/sociofluid/images/google_48.png http://norobilim.com/wp-content/plugins/sociofluid/images/facebook_48.png http://norobilim.com/wp-content/plugins/sociofluid/images/twitter_48.png
 

Please log in to vote

You need to log in to vote. If you already had an account, you may log in here

Alternatively, if you do not have an account yet you can create one here.